|
|
Most
LA HISTORIO
10-a ĝis 11-a jarcentoj
Tra marĉa pejzaĝo iras pado sur lignaj
pontoj. Uzas ĝin precipe komercistoj portantaj
varojn inter Prago kaj Freiberg. Tie fondas
Hneva el Hrabiŝica gento fortikaĵon kaj setlejon
(Pons Gnevin) 12-a ĝis 14-a jarcentoj
La lasta el la Harabiŝica gento, nome
Kojata testamentas en la jaro 1227 sian
posedaĵon al la Kruckavalira klostro de Dia
Tombo en Zderaz apud Prago, sed jam ekde la jaro
1238 la urbon posedis la Premislidoj. |
 |
Al la jaro 1257 ligiĝas la plej malnova urba sigelo.
Most fariĝas riĉa mezepoka urbo kun ĉiuj urbaj rajtoj
donitaj de Premislo Otakaro la II-a, Johano Luksemburgia
kaj Karolo la IV-a. Fine de la 14-a jarcento ĉirkaŭ la
urbo fondiĝas vitejoj. Sekve de la koloniado, la
majoritato estas germannacia.
15-a ĝis 17-a jarcentoj
Most suferis en la jaroj 1455 - 1515
pro kelkaj grandaj incendioj. Dum admirinde
rapida urba rekonstruo, en la jaro 1517 Jakobo
Heilmann el Schweinfurth komencas konstrui novan
dekanan preĝejon. Konstruiĝis renesanca
urbodomo. Dum la tridekajara milito la urbon
kelkfoje konkeris svedaj armeoj. Unuafoje kaj
lastfoje oni artifike konkeris eĉ la burgon
Hnevin. |
 |
18-a ĝis 19-a jarcentoj
Post la tridekjara milito la urbo Most perdas
sian ekonomian kaj politikan signifon. Nur en la dua
duono de la 19-a jarcento en la vivon de la urbanoj
eniras minado kaj industrio. En la jaro 1870 oni
alkondukas ĝis la urbo fervojon. Most ŝanĝas sian
aspekton, travivante populacian kaj konstruan eksplodojn
(fabrikoj pri sukero, porcelano, ŝtalo, biero; fondiĝis
urba muzeo k.s.)
En la jaro 1895 trafis la urbon Most naturkatastrofo -
flusablo. Per trarompo pereis subtere kelke da domoj eĉ
kun la homoj, kaj aliaj perdis loĝeblecon.
20-a jarcento
Ĝis la 30-aj jaroj daŭras vigla
konstrua aktiveco. En la jaro 1900 oni konstruis
fabrikon RICO pri bandaĝa materialo, ekde la
jaro 1901 ligis elektra tramo urbojn Most kaj
Kopisty, ĝis Janov. En la jaro 1911 oni lanĉis
la plej modernan teatron en la respubliko.
Problemon pri la trinkakvo oni solvis dum la
jaroj 1911 - 1914 per konstruo de unika
valbaraĵo en Krizatky. La dua mondmilito estis
por la urbo pereiga; dum la 50-aj jaroj oni
renovigas la urbon kaj konstruas loĝkvartalojn
sub Hnevin. Post la jaro 1964 komenciĝas
"translokado" de la urbo. |
 |
Nuntempo de la urbo
|
Same kiel ĉiu alia urbo, ankaŭ Most
interesiĝas pri sia disvolvo. Tial oni planis,
elektis evolu-zonojn, kiuj estas proponataj al
investontoj. Temas ne nur pri la centro de la
urbo, sed ankaŭ pri areoj en ties proksima
ĉirkaŭaĵo. La urbo mem helpe de la registaro
kabablas proponi ekonomie tre oportunajn lokojn
: industrizonojn, teknologiajn parkojn au
investozonojn. |
La nuna urbo estiĝis laŭvorte "sur la verda herbejo",
por tiel diri. Per likvido de la malnova Most oni
difektis ĉiujn konstru-historiajn rilatojn. La nova urbo,
konstante evoluante, serĉas sian aspekton. La hodiaua
Most, dinamika kaj moderna, estante administra,
industria, komerca, kultura centro de la distrikto,
proponas sufiĉe da spaco por interesaj arkitekturaj
realigoj...
| Most kaj ties proksima ĉirkaŭaĵo proponas
vicon da eblecoj kaj lokoj por ekkonadi. Jam el
fore oni vidas burgon Hnevin, elstaranta sur la
samnoma monto. Tie oni povas ne nur ĝui belan
panoramon de la urbo, sed ankaŭ uzi netradiciajn
hotelservojn. La vivon de la tutaj urbo kaj
distrikto, ĝis antaŭ nelonge, influis precipe la
peza industrio - karbominado kaj ĥemio. Kun la
ekonomiaj ŝanĝoj venis tempo por re-orinetiĝi je
la malpeza industrio kaj servoj. |
 |
Koncerne minadon - ne plu temas pri apertaj minejoj,
kaj cikatrigita tero, sed ankaŭ pri rekultivado. Sekve
nun en la Mosta ĉirkaŭaĵo maturiĝas vito, kreskas
fruktaro, en la banbasenoj rekreiĝas homoj kaj fiŝistoj
atendas sian ĉasaĵon...
http://www.mumost.cz/esperanto/mesto/esvedeni.htm
|
|
|
|
 |
Abonu novajojn de la retejo
|
|
|
|
|
|
• NIA PROJEKTO
